WARSZTATOWNIA:

Sukces jest dla ciebie Hawkins


Chwalić czy nie chwalić?


Lubimy być chwaleni 

i lubimy chwalić dzieci.

Dlatego uściślijmy kilka faktów.


Gdy używam słowa pochwała, to myślę:


ocena, uwaga wartościująca, 
opinia na temat dziecka (dobry chłopiec, grzeczna dziewczynka, mądre dziecko, utalentowane dziecko, jesteś mądry, jesteś utalentowany) lub na temat jego działania/efektu działania (dobrze zrobiłeś, ładny rysunek, ślicznie rysujesz, dobrze liczysz, wspaniale, super, ekstra, wow!, jesteś wielki, brawo, brawo ty itp.) – które ma w intencji rodzica:

 

  • wzmacniać samoocenę dziecka (zauważ: samoocena, to nie jest poczucie własnej wartości – o tym za chwilę),
  • wspierać zachowania pożądane przez rodziców (by mniej było tych niepożądanych) lub
  • zmieniać dziecko na inne, takie, jakie chcieliby rodzice (albo szkoła).


Następstwem takich pochwał jest zewnątrzsterowność dziecka i zanik decyzyjności, a także zachwianie poczucia wartości. A więc dziecko staje się rozchwiane, motywuje go zewnętrzna postawa (pochwała, nagroda, kara, zadowolenie innych, nakaz, zakaz, powinno się, muszę), traci motywację i pewność i traci kontakt ze sobą samym.


Pochwała w Porozumieniu bez Przemocy

Teoria Porozumienia bez Przemocy (NVC) odnosi się nie tyle do pochwał samych w sobie, ale do oceniania, szufladkowania, opinii – one są przejawem tego, co myśli i czuje nadawca komunikatu, ale nie mają wiele wspólnego z faktami. A NVC zaleca mówienie faktami, opisywanie rzeczywistości tak, jakby to zrobiła kamera. W innym wypadku jesteśmy w swoim świecie, odbiorca w swoim i trudniej się porozumieć (to, co dla jednego ładne, dla innego może być brzydkie).


A więc nie ma ładnego rysunku, tylko rysunek zrobiony zieloną kredką. Jest chłopiec, który policzył do 100 (bez pomyłki); jest dziewczynka, która pół wieczoru czytała książkę; jest mama, która przytula dziecko itp.
NVC mówi, że możemy powiedzieć o swoich uczuciach i potrzebach – uczucia odnoszą się do potrzeb, a potrzeby mówią o życiu w nas. Czuję radość, gdy czytasz książki, bo zaspokaja to MOJĄ potrzebę sensu.


NVC przyjmuje świat, ludzi, zdarzenia, rzeczy, a nie ocenia ich. Przyjmuje z poziomu akceptacji i miłości. A więc coś się wydarzyło. Jest, jakie jest. Ocena szufladkuje i zamyka, a czysta obserwacja pomaga wejść głębiej do uczuć i potrzeb. Pomaga powiedzieć o tym, że to, co ktoś zrobił wpłynęło na moje życie, wzbogaciło je – co konkretnie? (fakty), jak się teraz czuję i jaką potrzebę dzięki temu zaspokoiłam? (uczucia i potrzeby) – to ważna informacja, bo pomaga nam wspólnie świętować życie i daje szansę na zrozumienie i powtórzenie tego, co jest tak wzbogacające.


Więc gdy to widzę, to czuję szczęście, jestem uskrzydlona, jestem zachwycona, bo zaspokaja to moje potrzeby kompetencji, rozwoju, harmonii, piękna, współpracy lub inne.


A co robić, gdy dzieci są przyzwyczajone do chwalenia i domagają się tego od swoich nauczycieli? Nie wiem, czy jest jakiś „przepis”. Ale ja bym mówiła nadal o sobie.
Gdy widzę ten rysunek, to czuję spokój, bo ma w sobie tyle harmonii. Dobrze mi się na niego patrzy. Patrzyłam jak rysujesz, wyglądało to tak, jakbyś bardzo się starał, włożyłeś w to chyba sporo pracy...?


Poczucie własnej wartości

Dzieci rozwijają swoje poczucie własnej wartości (czyli rzetelną wiedzę na swój temat oraz akceptację siebie samego) w oparciu o słowa i zachowania swoich najbliższych. Mówiąc „super”, „brawo”, „grzeczna dziewczynka” wspieramy budowanie samooceny dziecka. Samoocena także jest oceną i jest zmienna, zwłaszcza pod wpływem otoczenia, gdy nagle okazuje się, że w klasie jest takich „super” dzieci znacznie więcej i trudno rozsądzić, kto jest „bardziej super”. Tymczasem poczucie własnej wartości jest stałe i głębsze. Daje nam stabilność i wewnętrzną spójność. Integralność. Dziecko potrzebuje zdrowego poczucia własnej wartości, by dobrze się rozwijać, a dorosły, by móc działać w zgodzie ze sobą i z uważnością na innych w życiu. Budować zdrowe związki, dobre relacje, podejmować wyzwania, mieć zdrowy stosunek do porażek, nie brać na siebie winy, nie bać się, ale z odwagą i akceptacją osiągać cele, czuć sprawczość i wpływ na swoje życie, brać odpowiedzialność i korzystać z wolności.


Wpływamy na poczucie wartości dziecka każdym naszym słowem i zachowaniem, dlatego warto mieć świadomość, które z nich bardziej, a które mniej służą rozwojowi tej jego wewnętrznej bazy. Pochwały są elementem, który buduje samoocenę, niszcząc poczucie własnej wartości, a co pomaga? Pomaga budowanie relacji i bliskości, narzędziowo wspierane np. przez Porozumienie bez Przemocy i kontakt z uczuciami i potrzebami tak rodziców, jak i dziecka.



Emilia Kulpa-Nowak


dziennikarka i trenerka, uczestniczka wielu zaawansowanych kursów NVC (Nonviolent communication, Porozumienie bez Przemocy) i absolwentka studiów NVC, założycielka i przez kilka lat prowadząca portal dzielnicarodzica.pl, autorka tekstów oraz książki dla rodziców. Tworzy NVCLab.pl, gdzie prowadzi i organizuje szkolenia. Pasjonatka książek i wiedzy. Żona i matka.




Polecamy literaturę wspierającą świadome rodzicielstwo:

 

TWOJE KOMPETENTNE DZIECKO 
Dlaczego powinniśmy traktować dzieci poważniej?
Jesper Juul

Czy właściwie rozumiemy zachowanie naszych dzieci? Czy umiemy zauważyć ich problemy? Jak możemy rozwinąć ich poczucie własnej wartości i wiarę w siebie? Jakim traktowaniem krzywdzimy je najbardziej? Kiedy na wychowanie jest już za późno?Współcześni rodzice często czują się bezradni wobec swoich dzieci. Gubią się też w poradach wychowawczych, które mają sprawić, że ich pociechy staną się posłuszne i grzeczne.


Przejdź do książki



 

AGRESJA - NOWE TABU? 
Dlaczego jest potrzebna nam i naszym dzieciom?
Jesper Juul

Czy agresja u dzieci jest zła? Czy należy ją bezwzględnie eliminować z przedszkoli i szkół? Niemal wszyscy zgodnie odpowiadają: tak! Otóż, nie do końca - twierdzi Jesper Juul. Uznany pedagog i terapeuta ma odwagę iść pod prąd powszechnym przekonaniom. Zamiast potępiać agresję - mówi - trzeba uczyć dzieci radzenia sobie z nią i przekształcania jej w jej w pozytywne działanie.


Przejdź do książki



 


ZAMIAST WYCHOWANIA
O sile relacji z dzieckiem 
Jesper Juul

W osobistej rozmowie Jesper Juul porusza całe bogactwo wątków związanych z wychowaniem dzieci. Poczucie własnej wartości, nauka odpowiedzialności, rozwiązywanie sytuacji konfliktowych, problemy w szkole… ‒ te i wiele innych kwestii pojawiają się w tej książce. Cenne są liczne przykłady z doświadczenia i praktyki poradniczej duńskiego pedagoga, które pozwalają bliżej zrozumieć jego podejście do dzieci i do rożnych problemów w rodzinie.


Przejdź do książki



 

WYCHOWANIE BEZ NAGRÓD I KAR
Rodzicielstwo bezwarunkowe 
Alfie Kohn

Książka wybitnego amerykańskiego psychologa może zaskoczyć rodziców przyzwyczajonych do tradycyjnych poglądów na temat wychowania i dyscypliny. Powołując się na dziesiątki fachowych badań, autor demonstruje negatywne skutki kontrolowania dzieci za pomocą nagród, pochwał i kar. Co ważniejsze, demonstruje także, jak niszcząca dla dziecięcej psychiki jest warunkowa akceptacja, tak zwana miłość odmawiana, zależna od tego, czy dziecko spełnia oczekiwania rodziców.


Przejdź do książki








Posted in Wychowanie Rodzicielstwo Aktualności  

11-01-2018

Ihr Kommentar wurde erfolgreich gesendet. Vielen Dank für Kommentar!
Dodaj komentarz
Nazwa:*
Email:*
Wiadomość:*
  Captcha
  Dodaj komentarz