Drogowskaz do świadomego rodzicielstwa

Trudno mi orzec, czy trudniejszym było to rodzicielstwo kiedyś, kiedy "nie było niczego", czy to dzisiejsze, gdy „jest wszystko”? Teoretycznie znaleźliśmy się w bardzo uprzywilejowanej pozycji dobrobytu wszelakiego. Mamy dostęp do wiedzy, do sztabu specjalistów, do badań i prac naukowych dotyczących wspierania harmonijnego rozwoju dziecka, a odnoszę wrażenie, że momentami łatwiej było, gdy rodzic polegał po prostu na własnej intuicji. 

Jesteśmy zalewani kaskadami teorii, opinii, wskazówek, podpowiedzi na temat tego, jak wychowywać i wspierać dzieci. Bardzo często prezentowane modele działania przeczą sobie wzajemnie. Współczesne rodzicielstwo jest ogromnym wyzwaniem. Na kanwie naszych doświadczeń z wczesnych lat życia nierzadko opracowujemy strategie postępowania względem własnych dzieci, chcąc im dać to, czego sami nie mieliśmy, a czego bardzo potrzebowaliśmy. Jak zacząć wspierać dziecko w tym, czego mu potrzeba, a nie w tym, co nam się wydaje, że ono potrzebuje?

Po prostu wysłuchać

A gdybym napisała, że kluczem do sukcesu jest umiejętne słuchanie dziecka? Do sukcesu pojmowanego jako "pielęgnowane uczucia, poukładane wartości, bliskie, szczere relacje, oparte na zaufaniu i pewności". Słuchanie "nie po to, by coś naprawiać, ale po to, by być i pomóc dziecku zrozumieć jego potrzeby". 

Emilia Kulpa-Nowak w swojej książce "Jak budować relację z dzieckiem?" oferuje rodzicom cenną mapę do nawiązania trwałych i głębokich relacji z najmłodszymi. Autorka odpowiada na najbardziej nurtujące rodzicielski świat pytania: jak reagować na trudne emocje; jak wspierać dzieci w rozwijaniu pewności siebie i samodzielności; jak efektywnie komunikować się z dzieckiem; co zrobić, by wyrosło na dobrego i szczęśliwego dorosłego, który potrafi poradzić sobie w życiu. A czyimi drogowskazami posiłkować się w tej podróży, jeśli nie certyfikowanej trenerki porozumienia bez przemocy, coachki i mamy 2 dzieci?

Język żyrafy

By móc czerpać garściami z prezentowanej tu książki, warto na samym początku zorientować się, czym jest porozumienie bez przemocy (ang. Nonviolent Communication, NVC), na potrzeby dzieci nazywane językiem żyrafy. Zostało opracowane przez Marshalla B. Rosenberga jako metoda komunikacji interpersonalnej, której celem jest budowanie empatycznych relacji opartych na zrozumieniu, szacunku i autentyczności. NVC koncentruje się na otwartym wyrażaniu uczuć i potrzeb oraz słuchaniu drugiej strony w taki sposób, aby zmniejszyć prawdopodobieństwo konfliktu i przemocy słownej czy emocjonalnej. 

Podążając za słowami autorki książki, NVC „pomaga poznać te obszary, w których stosujemy przemoc (power over), te, w których stosujemy niemoc (power under) oraz te, w których mamy moc (power with)”. To od nas zależy, którą ścieżką powędrujemy. Jaką postawę przybierzemy.  Zawsze mamy wybór, ale żeby móc go dokonywać, musimy być świadomi stanów emocjonalnych, jakie nam towarzyszą, oraz orientować się we własnych potrzebach. 

To, co pomiędzy

Nie jest prawdą, że dysponujemy tylko dwoma strategiami budowania relacji: tą opartą na sile i dominacji, oraz tą, której chwiejny fundament tworzą uległość i bezradność. Jest jeszcze trzecia opcja – opcja mocy. „Wychowanie w mocy to bycie z dziećmi w szacunku i uważności. Z delikatnością, powolnością, zrozumieniem i miłością”. Jakim byłby świat, gdyby przeważał w nim model budowania relacji, nie opierającej się na nakazach i zakazach, lecz na empatii, akceptacji i wspieraniu potrzeb?

Autorka zachęca rodziców, by stawiali na otwartość i zrozumienie, co nie oznacza rezygnacji z wyznaczania granic, lecz świadomego ich ustalania w sposób, który sprzyja współpracy, a nie wrogości. Braku granic wielu dorosłych boi się najbardziej. Czasem ten strach bywa usprawiedliwieniem przemocy. A problem jest o wiele bardziej złożony, niż niejednemu dorosłemu się wydaje. Bo zdrowe budowanie własnych granic to umiejętność, której trzeba się nauczyć. Nie uda się to, gdy będziemy pozbawieni świadomości swoich emocji i potrzeb.

Dlatego ważnym wątkiem książki jest rozwój osobisty rodzica. Kulpa-Nowak podkreśla, że budowanie relacji z dzieckiem zaczyna się od pracy nad sobą. Świadomość własnych przekonań, schematów i reakcji pozwala lepiej reagować na potrzeby dziecka. Dzięki refleksji nad sobą rodzic zyskuje większą elastyczność w podejmowaniu decyzji oraz spokój w trudnych sytuacjach. 

Granice

Znajomość siebie pozwala dorosłemu na budowanie własnych granic w oparciu o przesłanki dotyczące jego potrzeb. A gdy sam pojmie, w jakim miejscu wędrówki się znajduje i z czego wynika jego położenie, łatwiej będzie mu towarzyszyć dziecku w odkrywaniu jego granic, potrzeb i emocji. Rodzic, który potrafi świadomie reagować na uczucia swoje i dziecka, tworzy atmosferę bezpieczeństwa, w której najmłodsi czują się akceptowani, rozumiani i wspierani.

„Jak budować relację z dzieckiem?” to książka pełna praktycznych wskazówek,  pomagających rodzicom wprowadzać teorię w życie. Znajdziemy tu narzędzia wspierające w komunikacji, rozwiązywaniu konfliktów oraz budowaniu wspólnej przestrzeni pełnej szacunku i miłości. Jest szczególnie pomocna w rozumieniu emocji dziecka, jak i rozwijaniu umiejętności niezbędnych do współpracy i budowania zaufania.

Publikacja Emilii Kulpy-Nowak to obowiązkowa pozycja dla każdego, kto pragnie budować świadomą, pełną szacunku i zrozumienia relację ze swoim dzieckiem. Dzięki prostemu, a jednocześnie wnikliwemu językowi, autorka przekazuje wiedzę w przystępny sposób, umożliwiając rodzicom z różnych środowisk zrozumienie i wprowadzenie w życie zasad zdrowej komunikacji i empatii.

Podjąć działania

Może zamiast narzekać na to, w jakim świecie dorastają nasze dzieci i z rozrzewnieniem wspominać, że „kiedyś to było” (lepiej, pełniej, bardziej – jakoś tak wartościowej niż dziś), podejmijmy wyzwanie uczynienia dzieciom ich mikroświata – rodziny – miejscem wspierającym, równie dobrym, barwnym i bezpiecznym, jak wspomnienia o tym, jak to było za naszych czasów. Mapa ze wskazówkami dostępna jest od ręki!

Agata Czmielewska


JAK BUDOWAĆ RELACJĘ Z DZIECKIEM?
Droga do porozumienia bez przemocy
Emilia Kulpa-Nowak

Autorka wyjaśnia jak budować z dzieckiem relację, w której rodzic jest przewodnikiem a nie dowódcą. Relację, w której dziecko jest ważne, ale nie najważniejsze. W której szukamy autentyczności i szacunku w obie strony. Dzięki tej książce dowiesz się jak określić własne cele wychowawcze, wspierać poczucie wartości dziecka, co stosować zamiast nagród i kar, dlaczego lepiej uważać na pochwały, czym się kierować w sytuacjach konfliktowych, jak korzystać z porozumienia bez przemocy (NVC) z dzieckiem, jak pomóc mu wyrosnąć na dorosłego, który jest autonomiczny, zna siebie i swoje potrzeby i umie budować bliskie relacje. Liczne przykłady i opisy różnych sytuacji pomogą Ci zastosować całą tę wiedzę we własnym domu.